2026-cı il mayın 14-də Azərbaycan Nazirlər Kabineti 320s saylı Qərarı təsdiqlədi — bu sənəd yeni tədris ili üçün doktorantların hazırlığına dair kvotaları müəyyən etdi. 2026–2027-ci tədris ilində 1 388 yer ayrıldı — ötən ildən 213 çox (+18%). Lakin yerlərin sayının artması qəbulun asanlaşdığı anlamına gəlmir.
İmtahan qaydaları yeniləndi. Sənəd tələbləri çətinləşdi. Elmi rəhbərin yazılı razılığı olmadan portalda müraciəti tamamlamağa texniki blok qoyuldu. Bütün bunlar isə o şəraitdə baş verir ki, AAK bütün dissertasiya fayllarının 30%-dən çoxunu rədd edir — əsasən plagiat və zəif elmi keyfiyyət səbəbindən.
Bu məqalə praktik bələdçidir. Heç bir artıq məlumat yoxdur — yalnız uğurlu qəbul üçün bilmək lazım olanlar.
2026-cı ildə nə dəyişdi
320s saylı Qərar ilk növbədə kvota sənədidir, prosedur qaydaları deyil. Prosedur qaydaları 2019-cu il noyabrın 13-də Nazirlər Kabinetinin 443 saylı Qərarı ilə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirilmiş Doktorantura Əsasnaməsi ilə tənzimlənir. Lakin 2026-cı ildə bir neçə mühüm yenilik tam praktik tətbiqini tapdı.
- Yerlərin sayı ~1 175-dən 1 388-ə yüksəldi (+18%). Yerlərin təxminən 65%-i ali təhsil müəssisələrinin, 35%-i isə elmi-tədqiqat institutlarının payına düşür.
- portal.edu.az vasitəsilə tam elektron təqdimat. Bütün sənədlər şəxsi kabinet üzərindən yüklənir.
- Elmi rəhbərin yazılı razılığı texniki cəhətdən məcburi oldu: sistem rəhbərin təsdiqi olmadan müraciəti tamamlamağa imkan vermir.
- Cambridge English Qualifications DIM imtahanından azad edən sertifikatlar siyahısına əlavə edildi.
- ‘Sabah’ proqramı pilot olaraq başladı — aylıq təqaüd və əmək müqaviləsi ilə 4 illik struktur doktorantura (hələlik ayrı-ayrı müəssisələrdə).
NANA islahatı və onun doktorantlara təsiri haqqında ətraflı oxuyun: NANA islahatı və doktorantura 2026
Doktoranturaya qəbul imtahanları: necə işləyir
Bütün abituriyentlər üç ardıcıl imtahan verir. Birini keçməmək — növbətisinə buraxılmamaq deməkdir. Sıra dəyişməzdir.
| İmtahan | Təşkilatçı | Tarix 2026 | Qiymətləndirmə | Haqqı |
|---|---|---|---|---|
| Xarici dil | DİM (Dövlət İmtahan Mərkəzi) | 25 iyun 2026 | Keçdi / Keçmədi | 110 AZN (B2+ sertifikat — azad) |
| Fəlsəfə | Qəbul edən müəssisə | 1–3 sentyabr 2026 | Keçdi / Keçmədi (məqbul) | Ödənişsiz |
| İxtisas | Qəbul edən müəssisə | 8–10 sentyabr 2026 | Komissiya şkalası üzrə | Ödənişsiz |
Xarici dil imtahanı
Təşkilatçı — Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM). İcazə verilən dillər: ingilis, alman və ya fransız. Rus dili qəbul edilmir. Qeydiyyat haqqı — 110 AZN.
Əgər sizdə B2 və ya daha yüksək beynəlxalq sertifikat varsa, imtahandan azad olunursunuz. Qəbul edilən sertifikatlar: IELTS, TOEFL, TestDaF, DELF/DALF, STANAG, Cambridge English Qualifications.
Sertifikat DIM şəxsi kabinetinə JPG formatında (maks. 300 KB) yüklənir. Mərkəz sənədin həqiqiliyini yoxlayır.
Müqayisə üçün: Azərbaycanda IELTS ~350 AZN, TOEFL ~306 AZN-dir. Sertifikatınız varsa — 110 AZN cibinizdə qalır.
Fəlsəfə imtahanı
Təşkilatçı — qəbul edən müəssisə. Qiymətləndirmə sistemi: «məqbul / qeyri-məqbul» (keçdi / keçmədi). Tarixlər: 1–3 sentyabr 2026. Yalnız dil imtahanını keçənlər buraxılır.
İxtisas imtahanı
Təşkilatçı — qəbul edən müəssisə. Yalnız fəlsəfə imtahanını keçənlər buraxılır. Proqram magistr səviyyəsinin müvafiq istiqaməti üzrə qiymətləndirilir. Tarixlər: 8–10 sentyabr 2026.
Qəbul üçün sənədlərin tam siyahısı (10 mövqe)
Bütün sənədlər portal.edu.az vasitəsilə elektron formada, eyni zamanda isə qəbul edən müəssisənin Təhsil şöbəsinə bilavasitə təqdim edilir. Qəbul edilən formatlar: JPG, PNG, PDF. Tövsiyə edilən format — PDF (hər sənəd ayrıca bir fayl).
| # | Sənəd | Qeyd |
|---|---|---|
| 1 | Ərizə | Müəssisə rəhbərinin adına — portal.edu.az vasitəsilə |
| 2 | Kadrların şəxsi-qeydiyyat vərəqi | İşəgötürən tərəfindən möhürlənmiş olmalıdır |
| 3 | Tərcümeyi-hal (avtobioqrafiya) | İmzalanmış; əlyazma və ya elektron qəbul edilir |
| 4 | 2 ədəd fotoşəkil (3×4 sm) | |
| 5 | Xasiyyətnamə / tövsiyə məktubu | İşsizlər: «mən heç bir yerdə işləmirəm» bəyanatı |
| 6 | Əmək kitabçasından çıxarış | Yalnız iş təcrübəsi olanlar üçün məcburidir |
| 7 | Elmi işlərin siyahısı və ya referat | Dərc edilmiş əsərlər güclü üstünlük qazanır |
| 8 | Diplomların notarial surəti + əlavələr | Bakalavr + Magistr; xarici diplom üçün tanınma sənədi |
| 9 | Şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin surəti | |
| 10 | Elmi rəhbərin yazılı razılıq ərizəsi ★ | YENİ 2026: Bu olmadan portal müraciəti tamamlanmır |
| ± | Beynəlxalq dil sertifikatının surəti | Fakultativ: DİM imtahanından azad edir |
10 saylı sənəd — 2026-cı ilin əsas yeniliyi. Elmi rəhbərin yazılı razılığı olmadan portal.edu.az sistemi müraciəti tamamlamağa texniki imkan vermir.
Eyni zamanda iki müəssisəyə müraciət etmək qadağandır.
Elmi rəhbər: yeni tələblər
Elmi rəhbərin yazılı razılığı tələbi 2019-cu ildən mövcuddur, lakin 2026-cı ilə qədər ardıcıl tətbiq edilmirdi. İndi bu portaldakı sərt texniki blokladır.
- Abituriyent müraciətdən əvvəl gələcək elmi rəhbərini seçir.
- Rəhbər qəbul komissiyasına yazılı razılıq — «razılıq qərarı» — verir.
- Komissiya ixtisas uyğunluğunu yoxlayır və imtahanlara buraxılmaq barədə qərar qəbul edir.
- Yalnız bundan sonra abituriyent DIM imtahanına qeydiyyatdan keçə bilər.
Fəlsəfə doktoru (PhD) AAK-ın əlavə icazəsi olmadan 2 doktoranta qədər rəhbərlik edə bilər — bu 2026-cı ilin yeni güzəştlərindən biridir.
AAK tələbləri: müdafiədən əvvəl nə lazımdır
Vacib qeyd: AAK (Ali Attestasiya Komissiyası) tələbləri qəbula deyil, dissertasiyanın müdafiəsinə aiddir. Lakin erkən hazırlaşmaq lazımdır — Scopus-da nəşr 6–9 ay çəkir.
| Sahə | Məqalə sayı | Scopus / WoS | ERIH PLUS | Konfrans tezisləri |
|---|---|---|---|---|
| Humanitar / İctimai elmlər | Azı 5 | Scopus və ya WoS: azı 1 | ERIH PLUS da qəbul edilir | 3 (1-i beynəlxalq, xaricdə) |
| Dəqiq / Təbiət elmləri | Azı 5 | Scopus və ya WoS: azı 2 | — | 3 (1-i beynəlxalq, xaricdə) |
AAK tələbləri, bazalar və kvartillər haqqında ətraflı: AAK tələbləri — Q1–Q4, Scopus, WoS
Sahələr üzrə minimum h-indeks və Professor elmi adının tələbləri: Scopus və WoS-da h-indeks: AAK tələbləri
Əlavə olaraq: ERIH PLUS — AAK tərəfindən rəsmi olaraq tanınır (Rəyasət Heyətinin 17.01.2020 tarixli Qərarı) humanitar və ictimai elmlər üzrə. Buraya daxildir: iqtisadiyyat, hüquq, fəlsəfə, sosiologiya, pedaqogika, tarix, filologiya, sənətşünaslıq.
H-indeks (h-index) — dissertasiyanın müdafiəsi üçün tələb deyil. O, yalnız Professor elmi adının alınması üçün tələb olunur: humanitar elmlər üzrə h≥5, dəqiq və təbiət elmləri üzrə h≥10. Scopus-dan silinmiş jurnallardakı məqalələr nəzərə alınmır.
AAK-ın dissertasiyaları rədd etməsinin əsas səbəbləri: AAK Azərbaycanının dissertasiyaları rədd etməsinin əsas səbəbləri
AAK-ın plagiat yoxlaması üçün hansı proqramlardan istifadə etdiyi: AAK antiplagiat proqramları
Dissertasiyada süni intellekt istifadəsi və AAK-ın mövqeyi: Dissertasiyada Şİ: AAK nəyə icazə verir
AAK statistikası 2019–2024: ~2 776 fayldan təxminən 972-si rədd edilib. 30%-dən çox rədd. Əsas səbəblər: plagiat, zəif elmi keyfiyyət, sənədlərə uyğunsuzluq.
Scopus jurnalları azərbaycanlı alimlərin məqalələrini niyə rədd edir: 7 real səbəb
2026-cı ilin əsas son tarixləri
• 19 may 2026 — portal.edu.az-da müraciət pəncərəsinin açılması (saat 11:00-dan).
• 9 iyun 2026, saat 18:00 — müraciət pəncərəsinin bağlanması (ümumi son tarix). Bəzi müəssisələrdə (ICT, ADMİU) — 8 iyun.
• 25 iyun 2026 — xarici dil imtahanı (DIM).
• 1–3 sentyabr 2026 — fəlsəfə imtahanı.
• 8–10 sentyabr 2026 — ixtisas imtahanı.
• Payız 2026 — qəbul və 2026–2027-ci tədris ilinin başlanması.
Dəqiq tarixi həmişə qəbul edən müəssisənizdə və ekabinet.dim.gov.az saytında yoxlayın — tarixlər fərqli ola bilər.
Nəticə
2026-cı ildə Azərbaycanda doktoranturaya qəbul sadəcə anket doldurmaq və imtahan vermək deyil. Bu ardıcıl bir prosesdir: əvvəlcə elmi rəhbər, sonra onun yazılı razılığı, sonra dil imtahanı, sonra payızda iki imtahan.
Sistem daha rəsmi və texniki cəhətdən daha ciddi oldu. Bu, elmin keyfiyyəti üçün yaxşıdır — lakin hazırlığa vaxtında başlamaq lazım olduğu anlamına gəlir.
Ən vacibi: müdafiəni vaxtında planlaşdırırsınızsa — Scopus-da nəşri indi başlatmaq lazımdır. Məqalənin göndərilməsindən indeksləməyə qədər 6–9 ay keçir. Hər ay gecikdirmək — müdafiə müddətinə çatmamaq riskidir.
Sənədlərin tam siyahısı, son tarixlər və AAK tələbləri — rahat PDF formatında.
WhatsApp-da əldə edin — pulsuzdur.
