NANA islahatı və doktorantura 2026 — Azərbaycan elminin ciddi sınaq ili. NANA-nın Prezidiumu ləğv edilir, elmi institutlar birləşdirilir, doktorantura islahat ərəfəsindədir. Bütün bunlar kağız üzərindəki dəyişikliklər deyil — bu, sizin dissertasiyanıza, məqalələrinizə və müdafiə tarixinizə birbaşa təsir edən reallıqdır.
Əgər siz hazırda doktoranturada oxuyursunuzsa, dissertasiya yazırsınızsa və ya AAK üçün sənədlərinizi hazırlayırsınızsa — bu material sizin üçündür.
1. NANA-da nə baş verir: faktlar və tarixlər
Prezidiumun ləğvi — 2026
2026-cı ilin fevral ayında aparıcı Azərbaycan mediası — 1news.az, Vesti.az, icma.az — NANA Prezidiumunun ləğv ediləcəyi barədə məlumat yaydı. Mənbələrə görə, rəsmi qərar yaxın zamanda elan ediləcək. Hazırda president.az-da bu barədə imzalanmış sənəd yoxdur — lakin bu prosesdir, sözdə deyil.
Səbəblər: NANA-nın mövcud idarəetmə modeli dünya praktikasında artıq tətbiq edilmir. Əsas elmi fəaliyyət universitetlərə köçür. Azərbaycan bu tendensiyaya uyğunlaşır.
İnstitutların birləşdirilməsi — Aprel 2025-dən qüvvədədir
2025-ci il aprelin 4-də Prezidentin Sərəncamı ilə NANA-nın 16 institutu 8-ə birləşdirildi. Bu artıq rəsmi sənəddir və icra mərhələsindədir.
Yeni institutlar aşağıdakı əsasda yaradılır:
• Geologiya İnstitutu — Geologiya-Geofizika + Neft və Qaz institutları bazasında
• Fizika İnstitutu — Fizika + Radiasiya Problemləri institutları bazasında
• Kimya İnstitutu — Kataliz + Kimya Əlavələri institutları bazasında
• Riyaziyyat İnstitutu — İdarəetmə Sistemləri + Riyaziyyat-Mexanika institutları bazasında
• Botanika İnstitutu — Botanika + Dendrologiya institutları bazasında
• Molekulyar Biologiya İnstitutu — üç institutun bazasında
Bundan əlavə, Gəncə, Naxçıvan və Sumqayıt institutları müvafiq dövlət universitetlərinə verilir.
2. Doktorantura islahatı: 2026-da nə dəyişir?
Strukturlaşdırılmış doktorantura — sentyabr 2026
Elm və Təhsil Naziri Emin Əmrullayev 2025-ci il dekabrında rəsmi olaraq elan etdi: 2026-cı ilin sentyabrından Azərbaycanda yeni nəsil strukturlaşdırılmış doktorluq proqramları işə salınacaq.
Yeni modeldə nə olacaq:
• Başlanğıc və başa çatma mərhələləri dəqiq müəyyən edilir
• Elmi metodologiya mədəniyyəti əsas prioritet kimi götürülür
• Beynəlxalq jurnallarda nəşr — elmi statusun ciddi meyarı. Ətraflı: PhD üçün nəşr tələbləri →
Nazirin birbaşa sözləri: “Xaricdə məqaləsi olmayan insan özünü alim adlandırmaqdan utanmalıdır.” Bu — ritorika deyil, yeni sistemin əsas tələbidir.
Bir pilləli model (PhD-only) — hələ yoxdur
Milli Məclisdə iki pilləli sistemdən bir pilləliyə keçid müzakirə edilib. Lakin Komitə üzvü Elnara Əkimova açıqladı: “Tətbiq tarixi müəyyən edilməyib. Qanuna dəyişikliklər tələb olunur.” Mövcud doktorantlar köhnə qaydalar üzrə işləyir.
3. AAK tələbləri 2026: nə tələb olunur?
Dissertasiya üçün nəşr tələbləri
| Elmi dərəcə / Elmi ad | Nəşr tələbi |
|---|---|
| Fəlsəfə doktoru (PhD) | Min. 5 məqalə, o cümlədən 1 Scopus/WoS |
| Elmlər doktoru | Min. 20 məqalə, o cümlədən 6 beynəlxalq |
| Dosent | 3+ məqalə; humanitar — 1+, dəqiq elmlər — 2+ beynəlxalq |
| Professor | H-indeks: humanitar 5+, dəqiq elmlər 10+ (Scopus/WoS) |
Dosent və professor tələbləri haqqında ətraflı: Dosent tələbləri → | Professor tələbləri 2026 →.
Jurnallara dair 31 meyar
2023-cü ilin mart ayında AAK Rəyasət Heyəti jurnalların milli siyahıya daxil edilməsi üçün 31 meyar təsdiq etdi. Əsas tələblər:
• Dövlət qeydiyyatı + ISSN / E-ISSN. Hansı bazalar keçərlidir: Springer, ERIH Plus, ВАК MDB haqqında →
• Hər məqaləyə DOI
• Anonim icmal (peer review)
• Plagiat yoxlaması
• Azərbaycan + ingilis (və ya rus) dilindəki annotasiya
Əsas risk: məqaləniz göndərildikdən sonra jurnal Scopus-dan silinibsə — AAK həmin məqaləni nəzərə ALMAYACAQ. Bu səbəbdən AAK materiallarının ~30%-i rədd edilir. Ətraflı: AAK-ın rədd səbəbləri → Aldadıcı jurnallar haqqında: Azərbaycanlı alimlər necə aldadılır → və Saxta Scopus jurnalları →
4. Hazırda prosesdə olanlar üçün: konkret risklər
Aşağıdakı cədvəl mövcud doktorantlar üçün real risk mənzərəsini göstərir. Həmçinin bax: Doktorantların TOP 6 səhvi →
| Risk növü | Status |
|---|---|
| Elmi institutun birləşdirilməsi | Aktualdır — 2025-in sonunadək həyata keçirilir |
| İnstitutun NANA-dan universitetə verilməsi | Aktualdır — Gəncə, Naxçıvan, Sumqayıt |
| NANA Prezidiumunun ləğvi | Rəsmi qərar yoxdur; keçid dövrü müəyyən edilməyib |
| Bir pilləli modelin tətbiqi (PhD-only) | Tarixi yoxdur; qanunvericilik bazası dəyişdirilməyib |
| Jurnalın Scopus-dan silinməsi | Daimi risk; AAK materiallarının ~30%-i bu səbəbdən rədd edilir |
5. İndi nə etməli: addım-addım
Rəsmi keçid müddəaları hələ müəyyən edilməyib. Bu o deməkdir ki, gözləmək — riskdir. Hərəkət etmək — strategiyadır.
- Scopus/WoS-da aktual indekslənən jurnallarda nəşrə üstünlük verin. Tələblər haqqında ətraflı: PhD üçün nəşr tələbləri →
- science.gov.az və aak.gov.az saytlarına abunə olun — rəsmi elanlar yalnız bu platformalarda çıxır.
- İnstitutunuz yenidən təşkil siyahısındadırsa — dissertasiya şurasının statusunu dəqiqləşdirin.
- Elmi rəhbərinizin institutunun hansı quruluşa keçdiyini öyrənin.
- Jurnalı seçməzdən əvvəl indeksasiyasını yoxlayın: aldadıcı jurnallar → və saxta Scopus jurnalları →.
- Tezliklə müdafiə planlaşdırırsınızsa — bütün sənədlər paketini indidən hazırlayın.
Nəticə
NANA islahatı, institutların birləşdirilməsi, yeni doktorantura modeli — bunların hamısı 2026-cı ildə eyni vaxtda baş verir. Rəsmi keçid müddəaları açıqlanmayıb. Mövcud doktorantların hüquqları keçid dövründə hələ müəyyən edilməyib.
Bu şəraitdə ən böyük risk — gözləmək və “görərik” deməkdir. Jurnallar dəyişir. İnstitutlar birləşir. AAK tələbləri ciddiləşir.
Hər məqalə, hər jurnal, hər sənəd — bu gün düzgün seçilməlidir. Çünki yarın düzəltmək daha çətin, bəzən isə mümkünsüz olur.
AAK üçün 11 məcburi sənəd — hamısı sizdə varmı?
Professor unvanı üçün AAK-a lazım olan sənədlərin tam siyahısını PDF formatında əldə edin — keçidi şərhlərdə tapa bilərsiniz.
