Salam, hörmətli həmkarlar!
Sizinlə mənəm, Vasili Malets — “Məqalələr Akademiyası”nın direktoru və “Tezliklə Scopus-da indeksasiyasını itirəcək jurnallar” rubrikasının müəllifi!
Bu gün rubrikamızın 2025-ci il üçün ikinci buraxılışını hazırladıq.
Hazırda əvvəllər haqqında yazdığımız 27 jurnaldan 22-si artıq rəsmi olaraq Scopus-dan kənarlaşdırılıb.
Bu dəfəki siyahımızda həm aktivliyinin zirvəsinə çatmış və çıxarılmaq həddində olan, həm də fəaliyyətə yeni başlayan və kifayət qədər etibarlı görünən jurnallar yer alıb. Biz onlardan hər biri haqqında ətraflı məlumat verəcəyik. Bugünkü siyahıda birinci kvartilə (Q1) daxil olan nəşrlər də var — bəzi müəlliflər səhvən elə hesab edirlər ki, belə jurnalların deindeksasiya olunma ehtimalı yoxdur.
Namizədlərin siyahısı:
1. Journal of Neonatal Surgery
Link: https://journals.bilpubgroup.com/index.php/fls
Neonatal cərrahiyyə sahəsində ixtisaslaşmış bu jurnal, dar profili və keyfiyyətli nəşrləri sayəsində 2021-ci ildə Scopus-a daxil edilmişdi. Lakin hazırda o, “hamı üçün və hər şey haqqında” olan multidissiplinar bir nəşrə çevrilib.
2025-ci ilə qədər jurnal ildə cəmi bir təvazökar nömrə dərc edirdi, lakin artıq 2025-ci ildə 36 buraxılış işıq üzü görüb. İnanılmazdır. Bu, Scopus statusu üzərindən kütləvi qazanc əldə etməyin klassik sxemidir.
Jurnalın xüsusiyyətləri:
– Kvartil: Q4 (Surgery istiqaməti).
– Ölkə: Pakistan.
– Dərc xərcləri: $700 (standart), Səudiyyə Ərəbistanından olan müəlliflər üçün $1000, Çin üçün isə $1500. Ölkələr üzrə belə seqmentasiya qəribə və əsassız görünür.
Əsas pozuntular:
📌 Lazımi resenziya (rəy vermə) prosesi olmadan istənilən mövzuda məqalələrin dərci.
📌 6 ay ərzində 36-dan çox buraxılış.
📌 Qısa müddət ərzində 1000-dən çox məqalə.
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 100%
Məqalələrin deindeksasiya olunma ehtimalı: 100% (çünki məzmun jurnalın mövzusuna uyğun gəlmir).
2. Science of Law
Link: https://www.clausiuspress.com/journal/LAW.html
2024-cü ildə Scopus-a qəbul edilmiş bu jurnal ilkin mərhələdə bütün standartlara cavab verirdi: resenziya prosesini həyata keçirir, zəif işləri rədd edir və yalnız keyfiyyətli materiallar dərc edirdi.
Lakin bir neçə həftə əvvəl vəziyyət kəskin şəkildə dəyişdi: jurnal bütün istiqamətlər üzrə məqalə dərci üçün dəvət məktubları göndərməyə başladı. Vəd olunan resenziya müddəti 5–7 gün, saytda dərc olunma isə demək olar ki, anidir.
Həmçinin, rəsmi saytda “scope” (əhatə dairəsi) bölməsi dəyişdirilib — indi jurnalın istənilən mövzuda məqalə qəbul etdiyi qeyd olunur. Arxivdə aşkar şəkildə resenziyadan keçmədən qəbul edilmiş məqalələr kütləvi hal almağa başlayıb. Ola bilsin ki, siz də artıq belə məktublar almısınız.
Mənim səmimi məsləhətim budur ki, belə təkliflərə aldanmayın. Jurnal artıq yoxlanışdadır və dərc olunan bütün məqalələr indekslənməyəcək.
Jurnalın xüsusiyyətləri:
– Kvartil: Q3 (Law istiqaməti).
– Ölkə: ABŞ (lakin faktiki olaraq tez-tez Hindistan komandaları qeyd olunur).
– Dərc xərcləri: $780.
Əsas pozuntular:
📌 Hüquq sahəsinə aid olmayan məqalələrin dərci.
📌 Nəşr həcminin kəskin artması gözlənilir.
📌 Resenziya (rəy vermə) prosesinin olmaması.
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 100%
Məqalələrin deindeksasiya olunma ehtimalı: 100% (çünki əsas tələblər — mövzu uyğunluğu pozulub).
3. Journal of Posthumanism
Link: https://posthumanism.co.uk/jp
Bu nəşr Q1 (Cultural Studies) siyahısına daxil idi. Bəzi müəlliflər belə jurnalların Scopus-dan kənarlaşdırıla bilməyəcəyini düşünürlər. Lakin bu, bir mifdir.
Təəssüf ki, 35-dən çox ukraynalı alim bu jurnalda məqalə dərc etdirməyə çatdırıb — onların bütün məqalələri artıq deindeksasiya olunub.
Məqalə dərci ilə bağlı köməklik göstərən bəzi şirkətlər bu jurnalı Q1-də sürətli dərc üsulu kimi aktiv şəkildə reklam edir, hətta özləri də oraya materiallar təqdim edirdilər.
Jurnal artıq Scopus-dan kənarlaşdırılıb, baxmayaraq ki, 2025-ci ilin may-iyun yenilənməsinə qədər hələ də aktiv kimi görünə bilər.
Vacib qeyd: Nəşriyyat — “Transnational Press London Ltd.”dir. Bu şirkət əvvəllər də qalmaqallarda, xüsusən keçən il səs-küyə səbəb olmuş “International Journal of Religion” jurnalı ilə bağlı məsələlərdə hallanıb.
Jurnalın xüsusiyyətləri:
– Kvartil: Q1 (Cultural Studies istiqaməti).
– Ölkə: Böyük Britaniya.
– Dərc xərcləri: $1200.
Əsas pozuntular:
📌 Bəyan edilmiş “scope”-a (əhatə dairəsinə) uyğun olmayan məqalələrin dərci.
📌 Buraxılışların sayının kəskin artması.
📌 Resenziya (rəy vermə) prosesinin olmaması.
📌 Qazanc məqsədilə kütləvi nəşrlər.
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 120%. Jurnal artıq kənarlaşdırılıb, məqalələr isə deindeksasiya olunub.
4. International Journal of Environmental Sciences
Link: https://theaspd.com/index.php/ijes/index
Bu jurnal “yırtıcı” (predatory) fəaliyyətinə indicə başlayır. Hələlik çox sayda material dərc etməsə də, artıq müəlliflərə fəal şəkildə dəvətlər göndərir.
Özünü multidissiplinar nəşr kimi təqdim edir və 600 dollara sürətli dərc vəd edir. Lakin elə adından da görünür ki, o, təbiət elmləri üzrə ixtisaslaşmalıdır.
Jurnalın “scope”-unda (əhatə dairəsində) birbaşa qeyd olunub ki, yalnız təbiət elmlərinə (natural sciences) aid məqalələr qəbul edilir. Buna baxmayaraq, arxivdə artıq müxtəlif mövzularda 170-dən çox məqalə var və onların bir çoxunun təbiət elmləri ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.
Jurnalın xüsusiyyətləri:
– Kvartil: Q4.
– Ölkə: Hindistan.
– Dərc xərcləri: $600.
Əsas pozuntular:
📌 Bəyan edilmiş mövzuya uyğun olmayan məqalələrin dərci.
📌 Lazımi resenziya (rəy vermə) prosesinin olmaması.
📌 Qazanc məqsədilə kütləvi nəşrlər.
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 100%
Məqalələrin deindeksasiya olunma ehtimalı: 100% (mövzu uyğunsuzluğu və standartların pozulması səbəbindən).
Nəticə
Bu gün biz Scopus bazasından kənarlaşdırılma həddində olan dörd jurnalı nəzərdən keçirdik. Onların arasında birinci kvartilə (Q1) daxil olan bir nəşr də var. Bu, bir daha sübut edir ki, hətta yüksək kvartil belə təhlükəsizliyə zəmanət vermir. Belə jurnallar da “yırtıcı” nəşrlərə çevrilə bilər.
Əgər indiyə qədər Q1-in hər zaman etibarlı olduğunu düşünürdünüzsə, təəssüf ki, bu bir illüziyadır. Redaksiya siyasətini və keyfiyyət standartlarını pozan istənilən nəşr bazadan kənarlaşdırıla bilər.
Və sonda: sürətli dərc imkanı, xüsusən də Q1 jurnalında, cazibədar görünə bilər. Lakin nəticələri — pul, vaxt və reputasiya itkisini ayıq başla qiymətləndirmək vacibdir.
Məqalə təqdim etməzdən əvvəl jurnalları diqqətlə yoxlayın. Əgər jurnal seçimi və ya dərclə bağlı peşəkar köməyə ehtiyacınız varsa, “Məqalələr Akademiyası” (Akademiya statey) sizə məmnuniyyətlə kömək edər!
Sizi şəxsi LinkedIn profilimə dəvət edirəm!
Orada mən elmi nəşrlər haqqında aktual və faydalı məlumatlar paylaşıram.
QR-kodu skan edin
