Hörmətli həmkarlar, salamlayıram!
Sizinlə Vasili Malets — Məqalələr Akademiyasının direktoru və “Tezliklə Scopus indeksini itirəcək jurnallar” rubrikasının müəllifidir.
Bu buraxılışda biz Scopus-dan çıxarılmaq üzrə olan 5 yeni jurnalı nəzərdən keçirəcəyik. Onlardan üçü ikinci kvartildə (Q2) yer alır və üçü Avropa İttifaqı ölkələrinə məxsusdur.
Bir vaxtlar bu jurnallar elmi nəşrlər üçün etibarlı platformalar hesab olunurdu, lakin bu gün onlar akademik standartların itirilməsi əlamətlərini göstərir:
📉 istinadların (sitatların) kəskin azalması,
📊 məqalələrin keyfiyyətinin aşağı düşməsi,
💰 şübhəli redaksiya siyasəti.
Bu fakt bir daha sübut edir ki, hətta Q2 kvartilində olan və Avropa ölkələrindən gələn jurnallar belə, əgər elmi etika prinsiplərinə və keyfiyyətə nəzarətə məhəl qoymurlarsa, Scopus indeksini itirməkdən sığortalanmayıb.
Scopus-dan çıxarılmaq üzrə olan 5 yeni jurnalı
1. Architectural Image Studies
E-ISSN: 2184-8645
Scopus linki: https://www.scopus.com/sourceid/21101247624
Jurnalın saytı: https://journals.ap2.pt/index.php/ais
İcmal:
Architectural Image Studies jurnalı 2024-cü ildə Scopus-a daxil edilib və əvvəlcə memarlıq və dizayn üzrə ixtisaslaşmış nəşr kimi təqdim olunurdu. Lakin 2025-ci ilin avqust ayından etibarən jurnalın siyasəti kəskin şəkildə dəyişib: müəlliflərə çoxsaylı dəvət məktubları göndərilməyə başlanıb, jurnal isə özünü “multidissiplinar nəşr” kimi təqdim etməyə başlayıb.
Bu, elmi ictimaiyyətdə ciddi şübhələr doğurub, çünki adından da göründüyü kimi, jurnal dar ixtisas sahəsinə məxsus olmalıdır.
Qısa müddət ərzində memarlıq və dizaynla heç bir əlaqəsi olmayan çoxsaylı məqalələr dərc olunub. Bu, elmi keyfiyyətin itirilməsi və kommersiya yönümlü modelə keçidin klassik əlamətidir.
Jurnalın profili:
Kvartil: Q4
Ölkə: İsveç
Mövzu: memarlıq, dizayn
Nəşr haqqı: 500 USD
Əsas pozuntular:
📌 Mövzuyla əlaqəsi olmayan məqalələrin dərc edilməsi
📌 Keyfiyyətli rəy prosesinin (review) olmaması
📌 Qısa müddətdə məqalə sayının kəskin artması
📌 Müəlliflərə kütləvi dəvət məktublarının göndərilməsi
Cari status:
Jurnal hal-hazırda CSAB (Scopus Content Selection & Advisory Board) tərəfindən yoxlanılır. Son buraxılışlar keyfiyyət və etika standartlarının pozulmasına dair şübhələr yaradıb.
Risk dərəcəsi:
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 100 %
Yeni məqalələrin indekslənməməsi ehtimalı: 100 %
2. Journal of Cultural Analysis and Social Change
E-ISSN: 2589-1316
Scopus linki: https://www.scopus.com/sourceid/21101151828
Jurnalın saytı: https://jcasc.com/index.php/jcasc
İcmal:
Journal of Cultural Analysis and Social Change uzun müddət stabil fəaliyyət göstərən, sosiologiya və mədəniyyətşünaslıq sahəsində keyfiyyətli jurnal kimi tanınırdı. Lakin 2025-ci ilin ikinci yarısından etibarən redaksiya aktiv şəkildə müəlliflərə məktublar göndərərək 1200 ABŞ dollarına sürətli nəşr vəd etməyə başlayıb.
Bir baxışda jurnalın saytı normal görünür — struktur və arxiv standart tərzdədir. Lakin redaksiya ilə ünsiyyət zamanı məlum olub ki, jurnal öz fəaliyyət sahəsini ciddi şəkildə dəyişib və “hər mövzudan bir az” prinsipinə keçib. Bu, yırtıcı (predator) jurnallara xas haldır.
Xüsusilə qeyd olunmalıdır ki, jurnal hələ kütləvi nəşrə başlamayıb — hazırda yalnız çoxlu sayda məqalə toplayır və bir gün yüzlərlə məqaləni eyni anda dərc etməyə hazırlaşır. Bu, gələcəkdə kommersiyalaşdırma məqsədilə “gənc yırtıcı” jurnalların tipik davranışıdır.
Jurnalın profili:
Kvartil: Q2
Ölkə: Niderland
Mövzu: sosiologiya, mədəniyyətşünaslıq, multidissiplinar tədqiqatlar
Nəşr haqqı: 1200 USD
Əsas pozuntular:
📌 Sürətli nəşr vədi ilə kütləvi dəvət məktubları
📌 Rəy prosesinin olmaması
📌 Scopus-a xəbər vermədən jurnalın mövzusunun dəyişdirilməsi
📌 Qısa müddətdə çoxlu məqalə dərcinə hazırlıq
Cari status:
Jurnal hazırda aktivdir və nəşr fəaliyyətini davam etdirir, lakin “boz zona”da monitorinq altındadır. Əgər kütləvi sayda məqalə eyni buraxılışda dərc edilərsə, Scopus çox güman ki, jurnalı yoxlamaya göndərəcək.
Risk dərəcəsi:
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 100 %
Gələcək məqalələrin deindekslənməsi ehtimalı: 100 % (əgər keyfiyyətsiz materiallar dərc edilərsə).
3. Veredas do Direito
ISSN: 2179-8699
Scopus linki: https://www.scopus.com/sourceid/21100845376
Jurnalın saytı: https://revista.domhelder.edu.br/index.php/veredas/
İcmal:
Veredas do Direito jurnalı uzun müddət yaxşı akademik reputasiyaya malik idi, Scopus və Web of Science bazalarında sabit şəkildə indekslənirdi və yalnız hüquq sahəsində məqalələr dərc edirdi. Bu, Braziliyada həm Scopus, həm də WoS indeksinə malik azsaylı hüquq jurnallarından biri idi.
Lakin son 2–3 ayda vəziyyət tam dəyişib. Redaksiya artıq memarlıq, incəsənət, tibb və süni intellekt kimi hüquqa aid olmayan mövzularda məqalələr dərc etməyə başlayıb.
Əvvəllər ildə bir buraxılış edən jurnal indi artıq ardıcıl üç nömrə buraxaraq 150-dən çox məqalə dərc edib — bu, son 5 ilin ümumi göstəricisindən çoxdur.
Jurnalın profili:
Kvartil: Q4
Ölkə: Braziliya
Mövzu: hüquq
Nəşr haqqı: 750 USD
Əsas pozuntular:
📌 Mövzuya uyğun olmayan məqalələrin dərc edilməsi
📌 Qısa zamanda buraxılış və məqalə sayının artması
📌 Rəy prosesinin olmaması
📌 Nəşr dövrlərinin pozulması
Cari status:
Jurnal hələ Scopus və Web of Science-da indekslənir, lakin son buraxılışlar artıq narahatlıq doğurur və CSAB monitorinqinə daxil edilə bilər.
Risk dərəcəsi:
Scopus və Web of Science-dan çıxarılma ehtimalı: 100 %
Son məqalələrin deindekslənməsi ehtimalı: 90–100 %.
4. International Journal of Applied Mathematics (IJAM)
ISSN: 1311-1728 | E-ISSN: 1314-8060
Scopus linki: https://www.scopus.com/sourceid/21100841738
Jurnalın saytı: https://ijamjournal.org/ijam/contents/index.html
İcmal:
International Journal of Applied Mathematics (IJAM) — ikinci kvartildə (Q2) yer alan, uzun illər tətbiqi riyaziyyat və əlaqəli sahələr üzrə məqalələr dərc edən jurnaldır. Lakin 2025-ci ildə jurnal keyfiyyət itkisi əlamətləri göstərməyə başlayıb.
Artıq stabil nəşr siyasəti yerinə, IJAM məqalələrin sayını kəskin şəkildə artırıb, çoxsaylı xüsusi buraxılışlar dərc etməyə başlayıb və nəşr müddətini 15 günə qədər azaldıb — bu da rəy prosesinin faktiki olmaması deməkdir.
Məqalələrin çoxu texniki mövzular çərçivəsində qalsa da, elmi səviyyəsi çox aşağıdır və yenilik daşımır.
Jurnalın profili:
Kvartil: Q2
Ölkə: Bolqarıstan
Mövzu: tətbiqi riyaziyyat, fizika, mühəndislik, proqramlaşdırma
Nəşr haqqı: 900 USD (standart) / 1500 USD (sürətli nəşr)
Əsas pozuntular:
📌 Məqalə və xüsusi buraxılışların sayının artması
📌 Yüksək sürətli nəşr (15 gün)
📌 Rəy prosesinin olmaması
📌 Aşağı elmi keyfiyyət
Cari status:
Jurnal hələ Scopus-da indekslənir, lakin artıq CSAB tərəfindən müşahidə altındadır və yaxın zamanda yoxlamaya göndərilə bilər.
Risk dərəcəsi:
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 95 %
Artıq dərc edilmiş məqalələrin deindekslənməsi ehtimalı: 50%.
5. Vascular and Endovascular Review (VER)
ISSN: 2516-3299 | E-ISSN: 2516-3302
Scopus linki: https://www.scopus.com/sourceid/21100978041
Jurnalın saytı: https://verjournal.com/index.php/ver/about
İcmal:
Vascular and Endovascular Review jurnalı əvvəllər damar və endovaskulyar cərrahiyəyə həsr olunmuş peşəkar tibbi nəşr kimi tanınırdı. 2024-cü ilə qədər ildə 2 nömrə buraxırdı və ildə 20-dən çox məqalə dərc etmirdi.
2025-ci ildə jurnal, görünür ki, kommersiya məqsədilə yeni sahiblərə satılıb. Bir il ərzində artıq 6 nömrə buraxıb, onlardan 4-ü xüsusi buraxılışdır və ümumilikdə 250-dən çox məqalə dərc olunub — bu, əvvəlki göstəricidən 10 dəfə çoxdur.
Məqalələr müraciətdən 10 gün sonra dərc olunur, bu isə rəy prosesinin tamamilə olmamasını göstərir. Üstəlik, jurnal artıq damar cərrahiyyəsi ilə əlaqəsi olmayan məqalələr dərc etməyə başlayıb.
Jurnalın profili:
Kvartil: Q2
Ölkə: Əfqanıstan
Mövzu: damar cərrahiyyəsi, kardiologiya, tibb
Nəşr haqqı: 1500 USD
Əsas pozuntular:
📌 Məqalə sayının 10 dəfə artması
📌 Kütləvi xüsusi buraxılışlar
📌 Mövzuya uyğun olmayan məqalələr
📌 Sürətli nəşr (10 gün ərzində)
Cari status:
Jurnal CSAB (Scopus Content Selection & Advisory Board) tərəfindən yoxlanılır. 2025-ci ildə dərc olunmuş 250 məqalədən yalnız 63-ü indekslənib, qalanları ehtimal ki, Scopus-a əlavə olunmayacaq.
Risk dərəcəsi:
Scopus-dan çıxarılma ehtimalı: 100 %
Artıq indekslənmiş məqalələrin bazada qalma ehtimalı: 50 %.
Scopus Açar Təhvili — elmi məqaləniz üçün zəmanətli nəşr
Scopus-da jurnalların bu qədər tez dəyişdiyi dövrdə ən vacib məsələ — düzgün və sabit nəşr seçməkdir.
Məqalələr Akademiyası komandası elə buna görə “Scopus Açar Təhvili” xidmətini yaradıb.
Bu xidmət çərçivəsində biz:
✅ məqalənizə uyğun etibarlı jurnal seçirik,
✅ mətnin redaktəsini və formatlaşdırılmasını həyata keçiririk,
✅ rəy və düzəliş mərhələsini izləyirik,
✅ və nəticədə Scopus-da indekslənmiş məqalə ilə zəmanətli nəticə təqdim edirik.
Bu, sizə vaxtınıza qənaət etməyə, risklərdən uzaq qalmağa və bütün texniki mərhələləri peşəkarlara həvalə etməyə imkan verir.
👉 Xidmət haqqında daha ətraflı:
Nəticə
Bu buraxılışda biz beş jurnalı nəzərdən keçirdik, onların üçü ikinci kvartildə (Q2) yer alır və üçü Avropa İttifaqı ölkələrinə məxsusdur.
Təcrübə göstərir ki, yüksək kvartil və “Avropa qeydiyyatı” belə akademik dürüstlüyə zəmanət vermir. Bir vaxtlar nüfuzlu hesab olunan bir çox jurnallar bu gün keyfiyyət və elmi standartlar hesabına sürətli gəlir yolunu seçir.
Təəssüf ki, təcrübəsiz müəlliflərin 70 %-i yırtıcı jurnalların tələsinə düşür.
Sürətli nəşr cazibədar görünə bilər, lakin nəticə çox vaxt eynidir — itirilmiş pul, vaxt və reputasiya.
Məhz buna görə də biz Scopus, Web of Science və digər beynəlxalq bazalarda nəşr və indeksasiya üzrə real zəmanət verən mütəxəssislərlə işləməyi tövsiyə edirik.
Sürətli dərc cazibədardır, amma nəticələr barədə əvvəlcədən düşünmək lazımdır — səhv seçim çox daha böyük itkilərə səbəb ola bilər.
Hörmətlə,
Vasili Malets — Məqalələr Akademiyasının direktoru
