Giriş
2026-cı ildə elmi nəşrlər dünyası son onillikdə baş verən rəqəmsal partlayışla müqayisə edilə biləcək dərin transformasiyalar yaşayacaq. Generativ süni intellektin ortaya çıxması, iqlim fəlakətləri və demokratiya böhranı kimi qlobal çağırışların kəskinləşməsi, eləcə də akademik yanaşmaların yenidən formalaşdırılması tədqiqat sahəsində yeni bir reallıq yaradır. Bu reallıqda çox nəşr edənlər deyil, trendləri dəqiq tutanlar üstünlük qazanır.
Məqalələr Akademiyasının analitikasına görə, məhz bu icmalda təqdim olunan mövzular 2026-cı ildə yüksək sitat potensialına malikdir. Bu nəticələr Scopus məlumatları, elmiometrik sistemlərin analitikası, elmi jurnalların redaksiya planları və aparıcı beynəlxalq konfranslardan gələn siqnallarla təsdiqlənir.
Bu analitik məqalə Scopus-da indekslənən ingilisdilli elmi nəşrlərin fokusunda olacaq tematik istiqamətlərin sistemləşdirilmiş icmalını təqdim edir. Biz yalnız populyar mövzuları sadalamırıq, eyni zamanda dünya üzrə redaktorlar, tədqiqatçılar və elmi qrant verənlər üçün strateji inkişaf nöqtələrini müəyyənləşdiririk.
Rahatlıq və daha dərin analiz məqsədilə bütün mövzular əsas elmi sahələr üzrə qruplaşdırılıb və onların aktuallığı, sitatlılıq səviyyəsi, tətbiqi əhəmiyyəti, eləcə də siyasət, praktika və texnologiyalara təsir potensialı vurğulanıb. Bu, sadəcə “dəbdə olan sözlər” siyahısı deyil, araşdırmalarının PDF arxivlərinin kölgəsində qalmamasını istəyənlər üçün bir kompasdır.
TƏHSİL
AI agents in education
Fərdiləşdirilmiş AI agentləri rəqəmsal təhsildə yeni standartlara çevrilir. Onlar məzmunu uyğunlaşdırmaq, tələbəni bütün təhsil prosesi boyunca müşayiət etmək və sosial qarşılıqlı əlaqəni modelləşdirmək imkanına malikdir. Pedaqogika, süni intellekt və koqnitiv elmlərin kəsişməsində nəşrlərin kəskin artımı gözlənilir.
AI Governance & Policy in Education
AI-nin təhsilə sürətli inteqrasiyası etik, hüquqi və idarəetmə modellərinə ehtiyacı artırır. Bu istiqamət universitetlərdə daxili AI siyasətlərinin tətbiqi ilə bağlı tədqiqatlar üçün xüsusilə önəmli olacaq.
Mental Health, Burnout & Well-being in Digital Education
Rəqəmsal yüklənmə, sosial izolyasiya və post-kovid təsirləri psixi sağlamlığı ön plana çıxarır. 2026–2027-ci illərdə onlayn təhsildə emosional yanma və rifah mövzuları pedaqoji və psixoloji jurnallarda yeni aktuallıq dalğası qazanacaq.
AI-Assisted Personalized Learning Systems in Higher Education
AI əsaslı adaptiv təlim sistemləri fərdi təhsil trayektoriyalarının avtomatlaşdırılmasına imkan verir. Bu, kütləvilik şəraitində təhsilin effektivliyini artırmaq istəyən universitetlər üçün əsas trenddir.
Inclusivity and bridging educational gaps
İnklüzivlik artıq yalnız əlilliyi olan şəxslərin təhsilə çıxışı ilə məhdudlaşmır. 2026-cı ildə diqqət rəqəmsal bərabərsizlik, regional fərqlər və AI vasitəsilə yaranan təhsil eksklüziyasına yönəlir. Texnologiya, sosiologiya və təhsil siyasətinin kəsişməsində intersektoral tədqiqatların artması gözlənilir.
İQTİSADİYYAT
Sustainable development and green economy
İqlim böhranlarının dərinləşməsi və qlobal ekoloji öhdəliklər fonunda yaşıl iqtisadiyyat, dekarbonizasiya, yaşıl infrastruktur və ESG strategiyalarına dair tədqiqatlara tələbat artır. Sitatlılıq sabit şəkildə yüksək qalacaq.
Digital economy, fintech and artificial intelligence
AI, blokçeyn və big data maliyyə bazarlarını köklü şəkildə dəyişir. Rəqəmsal aktivlərin tənzimlənməsi, rəqəmsal valyutalar və maliyyəyə çıxış üçün FinTech həllərinə dair nəşrlər xüsusilə populyar olacaq.
Automation, AI and the future of work
AI və robotlaşma əmək bazarının strukturunu dəyişir, bəzi peşələri risk altına salır və eyni zamanda yeni bacarıqlara tələbat yaradır. Bu, əmək iqtisadiyyatı, təhsil və sosial siyasət sahələrində geniş tədqiqat dalğasına səbəb olur.
Inequality and inclusive growth / socio-economic inequality
Post-pandemiya dövründə bərabərsizlik, rəqəmsal resurslara çıxış və gəlir fərqləri qlobal iqtisadi institutların və akademik nəşrlərin diqqət mərkəzində qalır. SDG məqsədləri ilə yüksək uyğunluq müşahidə olunur.
LİNQVİSTİKA
Natural Language Processing and artificial intelligence. Computational linguistics
NLP texnologiyaları linqvistikanı sintaksisdən semantikaya qədər transformasiya edir. 2024–2025-ci illərdə bu sahədə nəşrlərin sayı kəskin artıb və 2026-cı ildə AI language models, text analysis, machine translation və multimodal interfaces mövzularında daha da genişlənməsi gözlənilir.
Multilingualism and translanguaging
Dil qarışmaları, əhali mobilliyi və onlayn kommunikasiya yeni linqvistik reallıqlar yaradır. Translanguaging, dil planlaşdırılması və linqvistik müxtəlifliyin qorunması ilə bağlı tədqiqatlar tətbiqi və sosio-linqvistik kontekstlərdə xüsusi aktuallıq qazanacaq.
HÜQUQ ELMLƏRİ
Regulation of artificial intelligence and Big Tech
Hüquqi sistemlər texnoloji inkişaf tempinə çatmır. AI Act, rəqəmsal bazarlar, Big Tech monopoliyaları və algorithmic law mövzuları hüquq jurnallarının ön sırasında olacaq.
Constitutional law and the crisis of democracy
Populizm, avtoritarizm və demokratik institutların eroziyası güclü elmi müzakirələrə səbəb olur. Siyasi qeyri-sabitlik şəraitində konstitusion təminatlar müqayisəli hüququn əsas fokusuna çevrilir.
International law and war
Ukrayna və Yaxın Şərqdəki münaqişələr hərbi hüquq, mülki əhalinin müdafiəsi, kibertəhlükəsizlik və müdaxilələrin legitimliyi mövzularını aktuallaşdırır. Bu, Scopus və Web of Science üçün yüksək sitatlı, lakin həssas istiqamət olacaq.
SİYASƏT ELMLƏRİ
Impact of AI chatbots on voter opinion
AI iştirakı ilə siyasi kommunikasiya yeni tədqiqat sahəsidir. Dezinformasiya, manipulyasiya və microtargeting məsələləri aparıcı politologiya jurnallarında dərin analiz ediləcək.
Deglobalization and the new world order
Qlobal təchizat zəncirləri, millətçiliyin artması və regionallaşma beynəlxalq münasibətlərdə yeni modellərə keçidi sürətləndirir və konseptual nəşrlər üçün geniş imkanlar açır.
Regime change and democratization
Keçid rejimləri, avtoritarizmə müqavimət və liberal demokratiya böhranları bir çox regionlarda seçkiöncəsi siyasi analizlərin mərkəzində olacaq.
KOMPYUTER ELMLƏRİ
AI-assisted research
Elmi tədqiqat prosesinin özü avtomatlaşdırılır: hipotezlərin generasiyası, ədəbiyyat analizi və modellərin qurulması. Bu, elmi metodologiyanı köklü şəkildə dəyişən istiqamətdir.
Cybersecurity and data privacy
GDPR sonrası dövrdə və AI-nin inkişafı fonunda kibertəhlükəsizlik əsas prioritetə çevrilir. Kriptoqrafiya, şəxsi məlumatların qorunması və ethical system design mövzuları ön plana çıxır.
Quantum-resistant cryptography
Kvant kompüterləri dövrünə hazırlıq IT tədqiqatlarında yeni nişa yaradır. Kvant hücumlarına davamlı alqoritmlər aparıcı texniki universitetlər və laboratoriyalar arasında rəqabət predmetidir.
TİBB
Telemedicine and wearable medical devices
Mobil qurğular və uzaqdan sağlamlıq monitorinqi platformaları xroniki xəstəliklər, prediagnostics və IoT-nin tibbdə inteqrasiyası üzrə tədqiqatları stimullaşdırır.
Mental health
Post-kovid dövrü və rəqəmsal yüklənmə psixi sağlamlıq problemlərinə diqqəti artırır. Sosial şəbəkələrin, izolyasiyanın və rəqəmsal texnologiyaların psixikaya təsiri əsas mövzulardandır.
Integration of AI in medical research
AI artıq diaqnostika, risk proqnozlaşdırılması və yeni dərmanların kəşfində istifadə olunur. 2026-cı ildə multimodal AI, medical imaging və big data analytics üzrə nəşrlərin artımı gözlənilir.
SUSTAINABLE DEVELOPMENT
Climate change adaptation
Şəhərlərin rezilyentliyi, adaptiv aqrar texnologiyalar və su ehtiyatlarının qorunması tədqiqatların mərkəzindədir. Nəşrlər yerli səviyyədə tətbiq olunan həllərə yönəlir.
Decarbonization of the economy
Enerji keçidi, bərpa olunan enerji innovasiyaları və karbon uçotu sistemləri yaşıl tədqiqatların əsasını təşkil edir.
Smart cities and circular economy
Rəqəmsal texnologiyaların ekoloji düşüncə ilə birləşməsi zero waste, smart logistics və avtonom infrastruktur kimi şəhər innovasiyalarını sürətləndirir.
Achieving the Sustainable Development Goals (SDGs)
SDG-lərə birbaşa yönəlmiş multidissiplinar tədqiqatlar nəşr, maliyyələşmə və sitat baxımından üstünlük qazanır. 2026-cı ildə bu, aparıcı Scopus və Web of Science jurnalları üçün əsas aktuallıq göstəricisi olacaq.
2026-cı ildə elmi məqalə növləri
2026-cı ildə müəyyən elmi məqalə formatlarının populyarlığının qorunacağı və ya artacağı gözlənilir. Open Science praktikaları tədqiqatların auditoriyasını genişləndirir və sitat sayını artırır. Açıq girişli məqalələrin paywall arxasında olan nəşrlərlə müqayisədə daha çox və daha müxtəlif mənbələrdən sitat aldığı sübut olunub. Buna görə də 2026-cı ildə Open Access formatında nəşrlərin artımı müşahidə ediləcək.
1) Systematic literature reviews
Standartlaşdırılmış metodologiya ilə aparılan sistematik icmallar xüsusilə tibb və təhsil elmlərində “qızıl standart” hesab olunur və yüksək sitat alır. 2023–2025-ci illərdə bu sahədə eksponensial artım müşahidə olunub və trend davam edəcək.
2) Meta-analyses
Meta-analizlər bir neçə tədqiqatın kəmiyyət əsaslı birləşdirilməsidir və sübuta əsaslanan elmdə yüksək nüfuza malikdir. 2026-cı ildə tibb və sosial elmlərdə xüsusilə aktual mövzular üzrə artım gözlənilir.
3) Applied research
Praktiki tətbiq və real problemlərin həllini göstərən tədqiqatlar ön plana çıxır. Engineering, computer science və biomedicine sahələrində translational research sənaye və cəmiyyətin tələblərinə cavab verir və yüksək sitat alır.
NƏTİCƏLƏR
2026-cı ildə elmi nəşrlərin dünyasını interdisiplinarlıq, texnoloji innovasiya və təsir yönümlülük müəyyən edəcək. AI, sustainable development, sosial transformasiyalar və qlobal çağırışları birləşdirən mövzular diqqət mərkəzində olacaq.
Open Access, systematic reviews, meta-analyses və applied research kimi formatlar mühüm rol oynayacaq. Kompleks analiz, şəffaf metodologiya və praktik həllər təqdim edən məqalələr ən yüksək sitat və təsir potensialına malik olacaq.
Bu baxımdan tədqiqatçılar yalnız trend mövzulara deyil, həm də təqdimat formatına və elmi keyfiyyətə diqqət yetirməlidirlər. Məhz aktuallıqla elmi dürüstlüyün sintezi 2026-cı ildə elmi tərəqqinin simasını formalaşdıracaq.
